Fabrikalarda yalnızca kirli havayı dışarı atmak yeterli değildir. Ortamdan sürekli hava tahliye edilirken bunun yerine kontrollü şekilde taze hava verilmezse tesis içerisinde negatif basınç, düzensiz hava akışı ve sistem performansında düşüş meydana gelebilir.
Bu nedenle profesyonel fabrika havalandırma sistemleri tasarlanırken egzoz ve taze hava dengesi birlikte ele alınmalıdır.
Doğru planlanmış bir sistem, kirli havanın kontrollü şekilde uzaklaştırılmasını sağlarken aynı zamanda üretim alanına yeterli miktarda temiz hava verilmesine yardımcı olur.
Taze hava ve egzoz dengesi, ortamdan dışarı atılan hava miktarı ile içeri verilen temiz hava miktarının kontrollü biçimde dengelenmesidir.
Bir fabrikada egzoz fanları sürekli çalışıyor ancak dışarı atılan havanın yerine yeterli hava girişi sağlanmıyorsa ortam basıncı düşebilir.
Bu durumda;
Bu nedenle havalandırma sistemlerinde yalnızca “ne kadar hava atalım?” değil, aynı zamanda “ne kadar taze hava verelim?” sorusu da önemlidir.
Fabrika içerisinden yüksek miktarda hava egzoz fanlarıyla dışarı atıldığında ortamda hava eksilmesi meydana gelir.
Eğer bu hava yerine kontrollü temiz hava verilmezse tesis içerisinde negatif basınç oluşabilir.
Negatif basınç özellikle;
daha belirgin hale gelebilir.
Bu yüzden lokal emiş ve genel havalandırma sistemleri birlikte değerlendirilmelidir.
Taze hava sistemi, dış ortamdan alınan havanın filtrelenerek üretim alanına verilmesini sağlar.
Sistem genel olarak:
Dış Hava → Filtre → Taze Hava Fanı → Kanal Sistemi → Üretim Alanı
şeklinde çalışır.
Projeye göre taze hava;
dağıtılabilir.
Amaç, dışarı atılan havanın yerine kontrollü ve dengeli hava sağlamaktır.
Egzoz sistemi ise üretim alanındaki kirli havayı ortamdan uzaklaştırır.
Kirli hava;
aracılığıyla çekilebilir.
Genel çalışma prensibi:
Kirli Hava → Emiş Noktası → Kanal → Fan → Dış Ortam
şeklindedir.
Doğru sistemde egzoz kapasitesi ile taze hava besleme kapasitesi birlikte hesaplanır.
Egzoz ve taze hava dengesinde en önemli kriter hava debisidir.
Debi, sistem tarafından belirli sürede taşınan hava miktarını ifade eder ve genellikle m³/h olarak değerlendirilir.
Örneğin bir üretim alanında toplam:
30.000 m³/h egzoz
yapılıyorsa, buna karşılık uygun miktarda taze hava verilmesi gerekir.
Bu miktar her projede birebir aynı olmak zorunda değildir. Tesisin proses yapısına göre hafif negatif veya pozitif basınç tercih edilebilir.
Ancak bu fark bilinçli ve hesaplanmış olmalıdır.
Doğru hava dengesi;
yardımcı olabilir.
Yanlış dengelenmiş bir sistemde ise bazı bölgelerde aşırı hava hareketi oluşurken bazı bölgelerde hava durağan kalabilir.
Fabrikalarda kaynak, taşlama, boya veya toz oluşan makinelerde lokal emiş kullanılır.
Bu sistemler kirleticiyi kaynağında yakaladığı için oldukça etkilidir.
Ancak lokal emiş sistemleri yüksek miktarda hava çekebilir.
Örneğin aynı anda çalışan çok sayıda emiş noktası varsa fabrikanın toplam egzoz debisi ciddi şekilde artabilir.
Bu durumda taze hava besleme sistemi de buna göre projelendirilmelidir.
Kaynak yapılan tesislerde lokal emiş kolları veya merkezi kaynak dumanı sistemleri kullanılabilir.
Bu sistemler çalışırken yüksek miktarda hava dışarı atabilir.
Taze hava yeterli değilse;
Bu nedenle kaynak dumanı sistemleri genel fabrika havalandırmasıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Toz toplama sistemleri de önemli miktarda hava emebilir.
Özellikle;
üretim tesislerinde çok sayıda makine aynı merkezi sisteme bağlanabilir.
Bu durumda sistemin çektiği hava miktarı fabrikanın genel hava dengesini etkiler.
Taze hava sistemi, toz toplama sisteminin kapasitesine göre desteklenmelidir.
Taze havanın yalnızca içeri verilmesi yeterli değildir; doğru noktaya verilmesi gerekir.
Taze hava dağılımı;
dikkate alınarak planlanmalıdır.
Taze havanın doğrudan egzoz noktasına verilmesi “kısa devre hava akışı” oluşturabilir.
Bu durumda hava üretim alanında dolaşmadan doğrudan dışarı atılır.
Bu yüzden taze hava girişleri ile egzoz noktaları arasında doğru mesafe ve yönlendirme yapılmalıdır.
Profesyonel havalandırma tasarımında hava akışı genellikle daha temiz bölgelerden kirli bölgelere doğru planlanır.
Örneğin;
Temiz Hava → Çalışma Alanı → Üretim Noktası → Kirli Hava Emişi
şeklinde bir akış oluşturulabilir.
Bu sayede kirleticilerin çalışanların bulunduğu temiz bölgelere taşınması azaltılabilir.
Fan seçimi yalnızca debi değerine göre yapılmamalıdır.
Fan seçiminde;
birlikte değerlendirilmelidir.
Egzoz fanı çok güçlü, taze hava fanı ise yetersiz seçilirse sistem dengesi bozulabilir.
Bu nedenle iki fan sistemi birlikte projelendirilmelidir.
Modern fabrikalarda fanlar sürekli sabit hızda çalışmak zorunda değildir.
Frekans invertörleri ve otomasyon sistemleri sayesinde fan kapasiteleri ihtiyaca göre ayarlanabilir.
Sistem;
gibi verilere göre çalıştırılabilir.
Bu sayede taze hava ve egzoz debileri daha dengeli yönetilebilir.
Fabrikalarda yüksek miktarda hava dışarı atıldığında önemli miktarda ısı enerjisi de kaybedilebilir.
Uygun projelerde ısı geri kazanım sistemleri kullanılarak egzoz havasındaki enerjinin bir bölümü taze havaya aktarılabilir.
Bu sayede özellikle kış aylarında dışarıdan alınan soğuk havanın şartlandırılması için gereken enerji azaltılabilir.
Taze hava ve egzoz dengesinde sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
Bu hatalar sistemin verimli çalışmasını engelleyebilir.
Profesyonel sistem tasarımı genel olarak:
Keşif → Üretim Analizi → Hava Debisi Hesabı → Egzoz İhtiyacı → Taze Hava İhtiyacı → Kanal Tasarımı → Fan Seçimi → Otomasyon → Test
aşamalarından oluşur.
Tesis devreye alındıktan sonra hava debilerinin ölçülmesi ve sistem balansının yapılması da önemlidir.
Esen Havalandırma, üretim tesisleri için projeye özel havalandırma çözümleri sunmaktadır.
Hizmetler kapsamında;
çalışmaları gerçekleştirilebilir.
Fabrikanızda doğru taze hava ve egzoz dengesinin oluşturulması için keşif, hesaplama ve profesyonel projelendirme yapılması önemlidir.
Egzoz sistemleriyle dışarı atılan havanın yerine kontrollü temiz hava verilmesini sağlar ve tesis içerisindeki hava basıncının dengelenmesine yardımcı olur.
Her projede birebir aynı olmak zorunda değildir. Tesisin kullanım amacına göre kontrollü basınç farkları oluşturulabilir.
Ortamdan dışarı atılan hava miktarı içeri verilen havadan yüksek olduğunda oluşan düşük basınç durumudur.
Gerekli debi, kanal yapısı, filtre basınç kayıpları ve tesisin egzoz kapasitesi dikkate alınarak seçilir.
Büyük ve değişken üretim yoğunluğuna sahip tesislerde enerji verimliliği ve sistem kontrolü açısından önemli avantaj sağlayabilir.
